به گزارش پتروپیام، جزیره آبادان از همان نخستین روزهای شکلگیری صنعت نفت ایران، تنها یک موقعیت جغرافیایی نبود؛ انتخاب آن برای احداث پالایشگاه، نتیجه ترکیبی از هوشمندی اقتصادی، ملاحظات راهبردی و دسترسی کمنظیر به منابع انرژی بود.
نزدیکی به میادین عظیم نفتی جنوب، قرار گرفتن میان رودخانههای اروند و بهمنشیر و دسترسی مستقیم به آبهای آزاد خلیج فارس، پالایشگاه آبادان را به نقطه ثقل زنجیره انرژی کشور تبدیل کرد. این پالایشگاه در بیش از یک قرن فعالیت، از دوران جنگهای جهانی تا سالهای سخت جنگ تحمیلی، نقشی فراتر از یک واحد صنعتی ایفا کرده و به پشتوانهای برای اقتصاد، اشتغال و امنیت انرژی ایران بدل شده است.
پالایشگاهی که با تاریخ ایران نفس کشیده است
پالایشگاه نفت آبادان نهتنها نخستین پالایشگاه ایران، بلکه در مقطعی بزرگترین پالایشگاه جهان بوده است. این مجموعه عظیم صنعتی، در اوج فعالیت خود با ظرفیت اسمی 520 هزار بشکه در روز، نماد توان فنی و صنعتی ایران در منطقه به شمار میرفت. با گذر زمان و تغییر شرایط بازار جهانی انرژی، فرسودگی بخشی از تجهیزات، تغییر ترکیب خوراک ورودی و تشدید استانداردهای زیستمحیطی، چالشهایی را پیش روی این پالایشگاه قرار داد.
با این حال، اهمیت پالایشگاه آبادان تنها در حجم تولید آن خلاصه نمیشود. سهم 23 درصدی در تأمین بنزین کشور و 26 درصدی در بنزین پالایشگاهی، این مجموعه را به یکی از ارکان اصلی زنجیره تأمین سوخت ایران تبدیل کرده است. علاوه بر این، نقش آن در تأمین خوراک پتروشیمیهای مهمی همچون بندر امام، آبادان و بیستون، جایگاه پالایشگاه را در پیوند میان صنایع بالادستی و پاییندستی نفت تثبیت کرده است.
طرح توسعه و تثبیت ظرفیت؛ پاسخ به الزامات امروز
در چنین بستری، اجرای «طرح توسعه و تثبیت ظرفیت پالایشگاه نفت آبادان» را باید پاسخی راهبردی به نیازهای نوین صنعت نفت دانست. این پروژه ملی، نه با نگاه افزایش صرف ظرفیت، بلکه با هدف نوسازی ساختاری، ارتقای کیفیت محصولات و کاهش اثرات زیستمحیطی طراحی و اجرا شد. نتیجه این رویکرد، تثبیت ظرفیت پالایشگاه در سطح 210 هزار بشکه در روز و ارتقای کیفیت فرآوردهها تا سطح استانداردهای جهانی، از جمله بنزین و گازوئیل یورو 5 بوده است.
طرح توسعه پالایشگاه آبادان در سه فاز تعریف شد؛ فاز نخست بر افزایش توان واحد تقطیر و احداث واحدهای جدید برای کاهش گرانروی و تقطیر در خلأ متمرکز بود. این مرحله، پایهای برای بهبود بهرهوری و استفاده بهینهتر از خوراک نفت خام فراهم کرد.
در فاز دوم، تمرکز بر تثبیت ظرفیت و ارتقای کیفیت محصولات قرار گرفت؛ جایی که احداث واحدهای تصفیه و کتکراکر، نقش تعیینکنندهای در تولید فرآوردههای سبکتر و با ارزش افزوده بالاتر ایفا کرد. فاز سوم نیز با هدف کاهش تولید نفت کوره و افزایش تولید بنزین، از طریق واحدهایی نظیر کتکراکر، الکیلاسیون و ایزومراسیون طراحی شد؛ مسیری که همسو با روندهای جهانی پالایش نفت است.
توسعه پایدار؛ پیوند صنعت و مسئولیت اجتماعی
یکی از ویژگیهای متمایز پروژه توسعه پالایشگاه آبادان، توجه جدی به ملاحظات زیستمحیطی است. استفاده از سیستمهای پیشرفته تصفیه پساب، بهکارگیری فیلترهای نوین و بهینهسازی مصرف انرژی، نشان میدهد که این پروژه صرفاً یک طرح صنعتی نبوده، بلکه تلاشی برای همزیستی صنعت با محیط پیرامونی خود محسوب میشود. ارتقای کیفیت سوخت تولیدی، علاوه بر کاهش آلایندهها، مستقیماً با سلامت عمومی جامعه نیز گره خورده است.
از منظر اقتصادی، این طرح دستاوردهای قابل توجهی به همراه داشته است.
افزایش ارزش افزوده محصولات، کاهش مصرف انرژی، ایجاد و تثبیت اشتغال و انتقال دانش فنی، بخشی از نتایج ملموس این پروژه به شمار میرود. تلفیق تجربه تاریخی پالایشگاه با فناوریهای نوین و اتکا به توان نیروی انسانی متخصص داخلی، در کنار همکاریهای هدفمند بینالمللی، الگویی قابل توجه برای نوسازی صنایع بزرگ کشور ارائه داده است.
امروز پالایشگاه آبادان، تنها یک یادگار صنعتی از گذشته نیست؛ بلکه نمونهای از بازآفرینی یک صنعت کهن در مواجهه با الزامات قرن جدید است. طرح توسعه و تثبیت ظرفیت، این پالایشگاه را برای دهههای آینده توانمند ساخته و جایگاه آن را بهعنوان یکی از ستونهای امنیت انرژی کشور تثبیت کرده است. در شرایطی که رقابت در بازارهای منطقهای و بینالمللی انرژی روزبهروز فشردهتر میشود، پالایشگاه آبادان با تکیه بر نوسازی، کیفیت و پایداری، همچنان میتواند نقشآفرینی مؤثری در اقتصاد ایران و منطقه داشته باشد؛ نقشی که ریشه در تاریخ دارد و چشم به آینده دوخته است.
لیلا احمدی افشار
0 دیدگاه